villa temziliği ve toplum
sonfa göreceğimİ2 gibi bazen kendisiyle birlikte) senyöre terk fdij'ordu: Tıpb, bir koruyucu bulmak gibi kabul edilebilir bir ^fekçeyle ûlleu’süm. fîefe dönüştüren şövalye gibi. Bu söz-Ijjmelerin istisnasız hepsi gönüllü olarak yapılmış izlenimi (•ermektedirler. Gerçekten, her yerde ve her zaman böyle miy-liler? Gönüllü sıfatı ancak çok ihtiyatlı olarak kullanılmalıdır. Kendinden daha zayıf birine koruma sağlamamn, onu ezmekle işe başlansa büe, muhakkak ki birçok yolu vardı. Buna, i villa temziliği Yine de, efendisi olmayan bir adamın konumu-nıın aynı şekilde arzulanabilir bir durum olduğunu düşünmekten sakınalım. Çok daha geç bir tarih olan 1280’de, Fo-rez’li bir köylü, alMsünü, bundan böyle yeni senyörleri olan Montbrison Hospitalier şövalyeleri tarafından “korunması, saıımulması ve güvence altma alınması” koşuluyla ondalık vergi brşıüğmda bağımh toprağa dönüştürdüğünde, kuşkusuz, “bu eve bağlı öteki adamlar gibi,” kötü bir iş yaptığı kamsın-da değildi.^* Üstehk bu dönem, ilk feodal çağa göre çok daha az kargaşa içindeydi. Bazen, güçlü birinin yetkisi altına giren tüm bir köy oluyordu. Bu duruma en sık Almanya’da rastlanıyordu, çünkü evrimin başlangıcında, burada hâlâ tümüyle senyörlük iktidarmdan kurtulmuş birçok kırsal cemaat varh-ğtnı sürdürüyordu. IX. yüzyıldan itibaren, senyörün kazamm-l®mn çok daha Heri düzeye çıkmış olduğu Fransa ve İtal-
^ 't'faıUjn'Ma, içinde i(ur schu>ei:(er Geschichte, C. III, 2, s. 68, c. 22. '*'^ultFortiûiılemumûuXIVesiicle, no. 500 (C. IV).
ya’da, geleneksel toprak sözleşmeleri genel olarak çok d k bireysel nitelik kazanmışlardı. Bundan dolayı, daha az değillerdi. 900 yılına doğru, on dört kadar özgür adam, şekilde, kendi mallarım Brescia manastırı lehine angar^'ay^ ’ kümlülüğü altına sokmuşlardı.^^^ Gerçekte, en büyük içtenli)., le birdenbire ortaya çıkan sözleşmeler gibi en aşikâr sertlikler : de aynı temel nedenin etkisinin ürünüydüler; Özgür köylüle. rin güçsüzlüğü. Burada, ekonomik düzenin trajik sonuçlan, nın söz konusu olduğunu düşünmeyelim. Bu, senyörlüğüo yaygınlaşmasımn yalmzca kırsal alanla sımrh olmadığım unutmak anlamına gelecektir; Eski Roma kenderinde ya da bunların kuşkusuz Roma egemenliği altmda benzer şeyleri yaşamamış olan büyük bir bölümünde, olağan yükütnlülüklenyle birlikte tasarruf hakkı verilen toprak rejimi, eski kırsal vilidk gibi algüamyorlardı. Başka uygarhidarda küçük ve büyük mül-Myet edinme yöntemlerini karşı karşıya getirebilen çauşma-dan yola çıkarak yapılacağı iddia edilen bir karşılaştırma, bu durumda, tümüyle yetersiz olacaktır. Çünkü senyörlükler,heı şeyden önce, küçük bağımlı çiftlikler topluluğuydu; ve alk sahibi kendisini toprağın tasarruf hakkı sahibine dönüştürül- j ken, yeni yükümlülükler üsüense de, asimda işletmesinin ko-şuUarmda hiçbir şey değişmiyordu. Bir efendi aramasının ya da bir efendiye katlanmasımn tek nedeni soy dayamşması ya da devlet iktidarının yetersizliği gibi diğer toplumsal düzenlemelerin yetersiz oluşuydu. Wohlen sakinlerinin durumu çok açıklayıcıdır: En açık biçimde tiranbğın kurbanları olarak şı-kâyederini krala götürmek istemişlerdi ve halka açık taffl yetkili büyük mahkemede, yerel dillerinin anlaşılmasmı sağlamayı büe başaramamışlardı. Kuşkusuz, kamu yetkisinin zayi* oluşunda, ticaret ve para akışındaki zayıflığın da etkisi vardı. Yine kuşkusuz ki, bu durum çiftçileri her türlü ödem^
